Welke risico's lopen zzp'ers onder de Wet DBA?

De Wet DBA wordt vaak besproken vanuit het perspectief van opdrachtgevers. Dat is begrijpelijk, omdat bedrijven verantwoordelijk zijn voor het zorgvuldig inrichten van arbeidsrelaties.

Toch heeft de Wet DBA ook grote gevolgen voor zelfstandigen zelf.

Wanneer een samenwerking achteraf anders wordt beoordeeld dan vooraf werd gedacht, kan dit leiden tot onzekerheid over lopende opdrachten, administratieve gevolgen en discussies over de manier waarop je als ondernemer werkt.

Juist daarom is het belangrijk dat zzp'ers niet alleen ondernemen, maar dit ook aantoonbaar kunnen maken.

Waarom is de Wet DBA ook belangrijk voor zzp'ers?

Veel zelfstandigen denken:

“Mijn opdrachtgever regelt dat wel.”

In werkelijkheid hebben beide partijen belang bij een goed ingerichte samenwerking.

Wanneer opdrachtgevers risico's ervaren rondom de Wet DBA, zullen zij kritischer worden bij het inhuren van zelfstandigen.

Steeds vaker vragen opdrachtgevers bijvoorbeeld om:

• een recente KvK-inschrijving;
• een geldig btw-nummer;
• een duidelijke overeenkomst;
• bewijs van ondernemerschap;
• meerdere opdrachtgevers;
• een professionele bedrijfsvoering.

Hoe beter jij als ondernemer kunt laten zien dat je zelfstandig werkt, hoe aantrekkelijker je wordt voor opdrachtgevers.

Welke risico's lopen zzp'ers?

De Wet DBA betekent niet dat zelfstandig ondernemen onmogelijk wordt.

Wel vraagt de wet om duidelijk ondernemerschap.

Wanneer een samenwerking teveel kenmerken krijgt van een dienstverband, kan dat verschillende gevolgen hebben.

Daarom is het verstandig om kritisch naar je eigen onderneming te kijken.

Risico 1: Minder opdrachten

Sinds de hervatte handhaving van de Wet DBA zijn sommige organisaties terughoudender geworden met het inhuren van zelfstandigen.

Vooral grote organisaties, overheden en bedrijven in sectoren waar veel controles plaatsvinden, kijken kritischer naar de manier waarop zij samenwerken met zzp'ers.

Dat betekent niet dat er minder werk is.

Wel kiezen opdrachtgevers vaker voor ondernemers die hun zelfstandigheid goed kunnen aantonen.

Risico 2: Twijfel over jouw ondernemerschap

Veel zelfstandigen ondernemen al jaren succesvol.

Toch blijkt tijdens gesprekken met opdrachtgevers regelmatig dat zij moeite hebben om hun ondernemerschap concreet aan te tonen.

Denk aan vragen zoals:

• Werk je voor meerdere opdrachtgevers?
• Heb je een eigen website?
• Investeer je in je onderneming?
• Gebruik je eigen apparatuur?
• Kun je je laten vervangen?
• Loop je ondernemersrisico?

Wanneer je deze vragen eenvoudig kunt beantwoorden én onderbouwen, ontstaat meer vertrouwen.

Risico 3: Onvoldoende documentatie

Veel zzp'ers bewaren alleen hun facturen.

Dat is zonde.

Juist documenten zoals:

• offertes;
• opdrachtbevestigingen;
• overeenkomsten;
• correspondentie;
• certificeringen;
• KvK-uittreksels;
• algemene voorwaarden;

kunnen helpen om jouw ondernemerschap zichtbaar te maken.

Een goed dossier geeft niet alleen meer overzicht, maar straalt ook professionaliteit uit richting opdrachtgevers.

Risico 4: Afhankelijk worden van één opdrachtgever

Het hebben van één opdrachtgever is niet verboden.

Toch kan langdurige afhankelijkheid vragen oproepen.

Werk je jarenlang vrijwel uitsluitend voor één organisatie?

Dan is het verstandig om regelmatig kritisch te kijken naar de inrichting van de samenwerking.

Niet alleen voor de Belastingdienst, maar ook voor je eigen continuïteit als ondernemer.

Risico 5: Ondernemen zonder echt ondernemer te zijn

De grootste valkuil ontstaat wanneer iemand zichzelf ziet als zelfstandige, terwijl hij in de praktijk vrijwel hetzelfde werkt als een werknemer.

Bijvoorbeeld wanneer je:

• vaste werktijden hebt;
• dagelijks wordt aangestuurd;
• geen ondernemersrisico loopt;
• geen eigen klanten werft;
• volledig afhankelijk bent van één opdrachtgever.

Dat betekent niet automatisch dat sprake is van schijnzelfstandigheid.

Maar het zijn wel signalen die aanleiding kunnen geven om de samenwerking kritisch te bekijken.

Ondernemerschap gaat verder dan een KvK-inschrijving

Een veelgehoord misverstand is dat een KvK-inschrijving voldoende is om ondernemer te zijn.

Dat is niet zo.

Een KvK-inschrijving laat zien dat je een onderneming hebt geregistreerd.

De Belastingdienst kijkt echter vooral naar de manier waarop je daadwerkelijk onderneemt.

Denk bijvoorbeeld aan:

• eigen acquisitie;
• investeren in je bedrijf;
• commerciële activiteiten;
• meerdere opdrachtgevers;
• zelfstandig tarieven bepalen;
• eigen marketing;
• ondernemersrisico.

Hoe duidelijker deze kenmerken aanwezig zijn, hoe sterker jouw positie als ondernemer.

Waar kijkt de Belastingdienst naar bij een zzp'er?

Een veelgestelde vraag onder zelfstandigen is:

“Wanneer ziet de Belastingdienst mij eigenlijk als ondernemer?”

Het antwoord is minder zwart-wit dan veel mensen denken.

De Belastingdienst beoordeelt nooit één enkel onderdeel van jouw onderneming. Er wordt altijd gekeken naar het totaalbeeld. Dat betekent dat meerdere factoren gezamenlijk bepalen of een samenwerking kenmerken heeft van zelfstandig ondernemerschap.

Daarbij wordt onder andere gekeken naar:

Werk je voor eigen rekening en risico?

Een ondernemer draagt zelf verantwoordelijkheid voor zijn onderneming.

Dat betekent bijvoorbeeld dat je:

• zelf investeert in je bedrijf;
• zelf verantwoordelijk bent voor je administratie;
• geen loon ontvangt bij ziekte;
• risico loopt wanneer een opdrachtgever niet betaalt;
• zelf zorgt voor nieuwe opdrachten.

Juist deze risico's onderscheiden ondernemers van werknemers.

Bepaal jij zelf hoe je werkt?

Een belangrijk kenmerk van ondernemerschap is vrijheid.

Als zelfstandige bepaal je in principe zelf:

• hoe je een opdracht uitvoert;
• welke werkwijze je gebruikt;
• welke hulpmiddelen je inzet;
• hoe je jouw werkzaamheden organiseert.

Natuurlijk maakt een opdrachtgever afspraken over het gewenste resultaat, maar de manier waarop je dat resultaat bereikt, hoort zoveel mogelijk bij jou als ondernemer te liggen.

Heb je meerdere opdrachtgevers?

Er bestaat een hardnekkig misverstand dat iedere zzp'er meerdere opdrachtgevers móét hebben.

Dat klopt niet.

Je kunt ook met één opdrachtgever zelfstandig ondernemer zijn.

Wel laat het hebben van meerdere opdrachtgevers vaak zien dat je daadwerkelijk een onderneming runt en niet volledig afhankelijk bent van één opdrachtgever.

Investeer je in jouw onderneming?

Ondernemers investeren.

Denk bijvoorbeeld aan:

• opleidingen;
• certificeringen;
• software;
• apparatuur;
• marketing;
• een eigen website;
• branding;
• kantoorruimte.

Deze investeringen laten zien dat je actief bouwt aan een onderneming.

Ben je zichtbaar als ondernemer?

Vraag jezelf eens af:

Als iemand jouw naam googelt...

Ziet diegene dan een ondernemer?

Bijvoorbeeld:

• een professionele website;
• LinkedIn;
• een zakelijk e-mailadres;
• algemene voorwaarden;
• portfolio;
• referenties;
• social media;
• een eigen logo.

Dit zijn allemaal signalen die bijdragen aan jouw professionele uitstraling.

Veelgemaakte fouten van zzp'ers

Veel zelfstandigen zijn uitstekende vakmensen.

Maar ondernemen is méér dan alleen goed zijn in je vak.

Dit zijn fouten die we regelmatig zien.

Alles regelen via WhatsApp

Een opdracht begint.

Je spreekt wat af via WhatsApp.

Een paar maanden later weet niemand meer precies wat er is afgesproken.

Werk daarom zoveel mogelijk met:

• offertes;
• opdrachtbevestigingen;
• overeenkomsten;
• bevestigingen per e-mail.

Goede documentatie voorkomt onduidelijkheid.

Geen eigen algemene voorwaarden

Veel zelfstandigen gebruiken helemaal geen algemene voorwaarden.

Daardoor zijn belangrijke afspraken niet vastgelegd.

Denk aan:

• aansprakelijkheid;
• betaaltermijnen;
• intellectueel eigendom;
• annuleringsvoorwaarden.

Professionele ondernemers regelen dit vooraf.

Geen administratie van je ondernemerschap

Veel zzp'ers bewaren alleen hun facturen.

Maar denk ook aan:

• offertes;
• acquisitie;
• marketing;
• investeringen;
• opleidingen;
• certificeringen;
• zakelijke kosten.

Deze informatie laat zien dat je actief onderneemt.

Alles doen zoals de opdrachtgever wil

Uiteraard werk je samen met een opdrachtgever.

Maar wanneer:

• werktijden worden voorgeschreven;
• vakanties moeten worden goedgekeurd;
• dagelijkse instructies worden gegeven;
• je volledig meedraait als werknemer,

dan kan de samenwerking steeds minder kenmerken van zelfstandig ondernemerschap krijgen.

Praktijkvoorbeelden

Praktijkvoorbeeld 1

Eva is freelance UX-designer.

Ze werkt voor vier verschillende klanten.

Ze bepaalt haar eigen planning.

Ze gebruikt haar eigen apparatuur.

Ze factureert per project.

Daarnaast investeert ze ieder jaar in opleidingen.

Haar ondernemerschap is duidelijk zichtbaar.

Praktijkvoorbeeld 2

Mark werkt inmiddels drie jaar fulltime voor dezelfde organisatie.

Hij heeft geen andere opdrachtgevers.

Hij gebruikt uitsluitend apparatuur van zijn opdrachtgever.

Hij neemt deel aan personeelsvergaderingen.

Hij moet vakanties aanvragen.

Hoewel hij een KvK-inschrijving heeft, lijken steeds meer onderdelen op een reguliere arbeidssituatie.

Dat betekent niet automatisch dat sprake is van schijnzelfstandigheid, maar het is verstandig om de samenwerking kritisch te beoordelen.

Praktijkvoorbeeld 3

Sophie is interim HR-consultant.

Ze werkt soms zes maanden voor één opdrachtgever.

Daarna volgt een nieuw project bij een andere organisatie.

Ze onderhandelt zelfstandig over tarieven.

Ze heeft een eigen website.

Ze investeert in opleidingen.

Ze loopt ondernemersrisico.

Ondanks langere opdrachten zijn er veel kenmerken van ondernemerschap aanwezig.

Checklist voor zzp'ers

Vraag jezelf regelmatig af:

• Werk ik voor eigen rekening en risico?
• Bepaal ik zelf hoe ik mijn werk uitvoer?
• Investeer ik actief in mijn onderneming?
• Heb ik mijn administratie op orde?
• Gebruik ik professionele overeenkomsten?
• Ben ik zichtbaar als ondernemer?
• Heb ik een professionele website of portfolio?
• Investeer ik in mijn kennis?
• Heb ik mijn algemene voorwaarden geregeld?
• Kan ik mijn ondernemerschap aantonen?

Hoe vaker je deze vragen met “ja” kunt beantwoorden, hoe sterker je positie als zelfstandig ondernemer doorgaans is.

Veelgestelde vragen

Kan ik als zzp'er nog gewoon blijven ondernemen?

Ja.

De Wet DBA verbiedt zelfstandig ondernemerschap niet. Nederland blijft ruimte bieden aan ondernemers die daadwerkelijk voor eigen rekening en risico werken.

Wel wordt er kritischer gekeken naar de manier waarop opdrachtgevers en zelfstandigen samenwerken. Daarom is het belangrijk dat jouw ondernemerschap ook in de praktijk zichtbaar is.

Heb ik meerdere opdrachtgevers nodig?

Nee.

Er bestaat geen wettelijke verplichting om meerdere opdrachtgevers te hebben.

Wel kan het werken voor meerdere opdrachtgevers bijdragen aan het beeld dat je daadwerkelijk ondernemer bent. Werk je langere tijd voor één opdrachtgever? Dan is het verstandig om extra aandacht te besteden aan andere kenmerken van ondernemerschap.

Is een KvK-inschrijving voldoende?

Nee.

Een KvK-inschrijving is slechts één onderdeel.

De Belastingdienst kijkt naar de volledige praktijk.

Ondernemerschap blijkt bijvoorbeeld ook uit:

• eigen acquisitie;
• ondernemersrisico;
• investeringen;
• professionele bedrijfsvoering;
• vrijheid in de uitvoering van opdrachten.

Mag een opdrachtgever bepalen hoe ik werk?

Een opdrachtgever mag uiteraard afspraken maken over het gewenste resultaat.

Maar hoe meer de opdrachtgever bepaalt hoe, wanneer en op welke manier jij jouw werkzaamheden uitvoert, hoe meer de samenwerking kenmerken van een dienstverband kan krijgen.

Ben ik automatisch schijnzelfstandig als ik fulltime werk?

Nee.

Ook zelfstandigen kunnen tijdelijk fulltime voor één opdrachtgever werken.

De Belastingdienst kijkt altijd naar het totaalbeeld van de samenwerking.

Welke documenten moet ik als zzp'er bewaren?

Een professionele ondernemer bewaart onder andere:

• overeenkomsten;
• offertes;
• facturen;
• opdrachtbevestigingen;
• KvK-uittreksel;
• btw-gegevens;
• correspondentie;
• investeringen;
• certificeringen;
• algemene voorwaarden.

Een compleet dossier geeft overzicht én laat zien dat je professioneel onderneemt.

Waarom opdrachtgevers steeds kritischer worden

Veel opdrachtgevers werken graag met zelfstandigen.

Toch merken we dat organisaties steeds vaker vragen stellen zoals:

• Heb je een KvK-inschrijving?
• Heb je een aansprakelijkheidsverzekering?
• Kun je jouw ondernemerschap aantonen?
• Heb je algemene voorwaarden?
• Werk je ook voor andere opdrachtgevers?
• Hoe richt jij jouw onderneming in?

Dat is niet bedoeld om ondernemers tegen te werken.

Integendeel.

Opdrachtgevers willen steeds beter kunnen aantonen dat zij samenwerken met échte ondernemers.

Juist daarom loont het om jouw onderneming professioneel in te richten.

Bouw aan vertrouwen, niet alleen aan opdrachten

Succesvol ondernemen draait niet alleen om het vinden van klanten.

Het draait ook om vertrouwen.

Professionele opdrachtgevers werken het liefst samen met zelfstandigen die hun administratie op orde hebben, helder communiceren en hun ondernemerschap serieus nemen.

Denk daarom niet alleen aan je vakinhoudelijke kennis, maar ook aan de manier waarop je jouw onderneming presenteert.

Een goede website, duidelijke overeenkomsten, correcte administratie en een professionele onboarding maken vaak al een groot verschil.

Hoe WorkChain helpt

Bij WorkChain geloven we dat zelfstandig ondernemerschap aantoonbaar moet zijn.

Daarom bouwen we een platform dat zelfstandigen ondersteunt tijdens de volledige onboarding en samenwerking met opdrachtgevers.

Binnen WorkChain werken we onder andere aan:

• digitale onboarding;
• bedrijfs- en identiteitsverificatie;
• zelfstandigheidstoetsen;
• certificering;
• centrale documentopslag;
• digitale audittrails;
• compliance-monitoring;
• ondersteuning bij het beheren van relevante documenten.

Hiermee ontstaat één centrale omgeving waarin zelfstandigen en opdrachtgevers hun samenwerking overzichtelijk kunnen vastleggen.

WorkChain geeft geen juridisch of fiscaal advies en bepaalt niet of iemand voldoet aan de Wet DBA. Het platform helpt gebruikers wel om hun samenwerking zorgvuldig te documenteren en belangrijke informatie centraal beschikbaar te houden.

Conclusie

De Wet DBA betekent niet het einde van zelfstandig ondernemerschap.

Integendeel.

Zelfstandigen blijven een belangrijk onderdeel van de Nederlandse economie.

Wel vraagt de huidige regelgeving om een professionele manier van ondernemen.

Hoe beter jij kunt laten zien dat je daadwerkelijk ondernemer bent, hoe groter het vertrouwen van opdrachtgevers én hoe kleiner de kans op discussies achteraf.

Investeer daarom niet alleen in je vak, maar ook in je onderneming.

Een professionele administratie, duidelijke documentatie en een goed ingerichte samenwerking vormen de basis van duurzaam ondernemerschap.

Lees ook

• Wat is de Wet DBA? Alles wat zzp'ers en opdrachtgevers moeten weten
• Nieuwe regels vanaf 2026: wat verandert er voor opdrachtgevers?
• Wat is schijnzelfstandigheid? Hoe herken je het en voorkom je problemen?
• Welke risico's lopen opdrachtgevers onder de Wet DBA?
• Wanneer ben je een echte zelfstandige?
• Hoe beoordeelt de Belastingdienst een arbeidsrelatie?
• Modelovereenkomsten uitgelegd
• Veelgestelde vragen over de Wet DBA
• Hoe helpt WorkChain bij compliance?

Bronnen

Bij het schrijven van dit artikel is gebruikgemaakt van informatie van onder andere:

• Belastingdienst
• Rijksoverheid
• KVK (Kamer van Koophandel)
• Ondernemersplein
• Rechtspraak.nl