Wet DBA: alles wat zzp'ers en opdrachtgevers moeten weten

De Wet DBA (Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) bepaalt wanneer iemand daadwerkelijk als zelfstandig ondernemer werkt en wanneer feitelijk sprake is van een arbeidsovereenkomst. De Belastingdienst beoordeelt daarbij niet alleen het contract, maar vooral hoe opdrachtgever en zzp'er in de praktijk samenwerken.

De Belastingdienst handhaaft sinds 2025 weer actief op schijnzelfstandigheid. Het doel is ervoor te zorgen dat mensen die feitelijk als werknemer werken, niet onterecht als zzp'er worden ingehuurd. Daarbij wordt gekeken naar de manier waarop de samenwerking daadwerkelijk is ingericht.

Ja. Het inhuren van zelfstandigen blijft gewoon toegestaan. Wel moet de samenwerking daadwerkelijk kenmerken hebben van zelfstandig ondernemerschap. De manier waarop de opdracht wordt uitgevoerd is daarbij belangrijker dan alleen de overeenkomst.

Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer iemand officieel als zzp'er werkt, maar in de praktijk functioneert als werknemer. De Belastingdienst kijkt onder andere naar de mate van zelfstandigheid, gezag, ondernemersrisico en de feitelijke uitvoering van de werkzaamheden.

De Belastingdienst kijkt altijd naar het totaalbeeld. Er bestaat geen checklist waarmee je automatisch ondernemer bent. Factoren zoals gezagsverhouding, ondernemersrisico, zelfstandigheid, vervanging en de feitelijke samenwerking worden gezamenlijk beoordeeld.

Nee. Een inschrijving bij de Kamer van Koophandel is belangrijk, maar bewijst niet automatisch dat sprake is van zelfstandig ondernemerschap. De dagelijkse praktijk blijft bepalend.

Nee. Het hebben van meerdere opdrachtgevers is geen wettelijke eis. Wel kan het bijdragen aan het beeld dat je daadwerkelijk als ondernemer actief bent. De Belastingdienst kijkt altijd naar alle omstandigheden samen.

Ja. Ook dat is toegestaan. Een langdurige opdracht betekent niet automatisch dat sprake is van schijnzelfstandigheid. Wel is het belangrijk dat de samenwerking kenmerken van zelfstandig ondernemerschap blijft behouden.

Nee. Een modelovereenkomst is niet verplicht. Wel kan een goede overeenkomst helpen om duidelijke afspraken vast te leggen. De overeenkomst alleen biedt echter geen garantie; de praktijk blijft leidend.

Nee. Wanneer de dagelijkse samenwerking afwijkt van wat in de overeenkomst staat, kijkt de Belastingdienst vooral naar de feitelijke uitvoering van de werkzaamheden.

Wanneer achteraf wordt vastgesteld dat feitelijk sprake was van een arbeidsovereenkomst, kunnen opdrachtgevers te maken krijgen met naheffingen, correcties en in sommige gevallen boetes. Daarom is het belangrijk arbeidsrelaties zorgvuldig in te richten.

Voor zelfstandigen kunnen onzekerheid over opdrachten, beëindiging van samenwerkingen of herbeoordeling van de arbeidsrelatie gevolgen hebben. Daarom is het belangrijk om aantoonbaar als ondernemer te werken.

Tijdens een controle kan onder andere worden gekeken naar overeenkomsten, facturen, offertes, communicatie, opdrachtomschrijvingen en de manier waarop opdrachtgever en zelfstandige daadwerkelijk samenwerken.

Van een gezagsverhouding is sprake wanneer een opdrachtgever bepaalt hoe, wanneer en op welke manier werkzaamheden moeten worden uitgevoerd. Hoe meer dagelijkse aansturing, hoe groter de kans dat sprake is van een arbeidsovereenkomst.

Ondernemersrisico betekent dat een zelfstandige zelf verantwoordelijk is voor zijn onderneming. Denk aan investeringen, het risico op onbetaalde facturen, geen inkomen bij ziekte en het actief werven van nieuwe opdrachtgevers.

Door een combinatie van factoren, zoals een KvK-inschrijving, btw-nummer, professionele website, meerdere opdrachtgevers, offertes, facturen, algemene voorwaarden, investeringen en een goed georganiseerde administratie.

WorkChain ondersteunt opdrachtgevers en zelfstandigen bij onboarding, documentbeheer, identiteits- en bedrijfsverificatie, zelfstandigheidstoetsen, certificering en compliance-monitoring. Zo ontstaat één centraal dossier waarin de samenwerking overzichtelijk wordt vastgelegd.

Nee. WorkChain is een softwareplatform en geeft geen juridisch, fiscaal of belastingadvies. Het platform helpt gebruikers bij het organiseren en documenteren van hun samenwerking.

Voor officiële informatie kun je terecht bij de Belastingdienst, de Kamer van Koophandel, Ondernemersplein en de Rijksoverheid. De kennisbank van WorkChain vertaalt deze informatie naar praktische uitleg, voorbeelden en checklists voor opdrachtgevers en zzp'ers.

Staat jouw vraag er niet tussen? Neem gerust contact met ons op. We helpen je graag verder of verwijzen je naar de juiste informatie binnen onze kennisbank.